Δικηγόροι οικογενειακού δικαίου στην Κύπρο

Τα Οικογενειακά Δικαστήρια και πού εκδικάζεται η υπόθεσή σας

Τα Οικογενειακά Δικαστήρια έχουν αποκλειστική δικαιοδοσία στην Κύπρο επί της λύσης του γάμου, της γονικής μέριμνας, της διατροφής και των διαφορών για τη συζυγική περιουσία, βάσει του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμου 23/1990. Ασχολούνται τόσο με πολιτικούς όσο και με θρησκευτικούς (ελληνορθόδοξους) γάμους, και χωριστή σύνθεση του δικαστηρίου συνεδριάζει για τους θρησκευτικούς γάμους· οι πολιτικές συμβιώσεις ακολουθούν τη δική τους νόμιμη διαδρομή λύσης. Βάσει του εγχώριου κανόνα δικαιοδοσίας, τουλάχιστον ένας σύζυγος πρέπει να έχει διαμείνει στην Κύπρο για συνεχή περίοδο που υπερβαίνει τους τρεις μήνες πριν την κατάθεση. Ο εγχώριος αυτός κανόνας δεν είναι ωστόσο καθολικός: όπου ένας σύζυγος έχει τη συνήθη διαμονή του σε άλλο κράτος της ΕΕ, η δικαιοδοσία διέπεται αντ' αυτού από τον Κανονισμό Βρυξέλλες II ter (ΕΕ) 2019/1111, σε ισχύ από την 1η Αυγούστου 2022, που εφαρμόζει τα δικά του κριτήρια συνήθους διαμονής. Ένας γάμος που τελέστηκε στο εξωτερικό μπορεί και πάλι να λυθεί στην Κύπρο όπου το δικαστήριο έχει δικαιοδοσία, με την επιφύλαξη της επικύρωσης και μετάφρασης του αλλοδαπού πιστοποιητικού. Η επιβεβαίωση του σωστού δικαστηρίου είναι το πρώτο που ελέγχουμε, επειδή η κατάθεση στη λάθος χώρα σπαταλά χρόνο και κόστος.

Λόγοι διαζυγίου

Το διαζύγιο διέπεται από τον περί Γάμου Νόμο 104(I)/2003, με τα εξειδικευμένα δικαστήρια και τη διαδικασία βάσει του περί Οικογενειακών Δικαστηρίων Νόμου 23/1990. Ο κεντρικός λόγος είναι ο ανεπανόρθωτος κλονισμός του γάμου βάσει του Άρθρου 27: η σχέση έχει κλονιστεί σε σημείο που η συνέχισή της είναι αφόρητη για τον αιτούντα. Ο κλονισμός τεκμαίρεται, με δυνατότητα ανατροπής, σε περιπτώσεις διγαμίας, μοιχείας, εγκατάλειψης, απειλών κατά της ζωής ή απόπειρας δολοφονίας, και ενδοοικογενειακής βίας. Τεκμαίρεται επίσης μετά από συνεχή διάσταση τουλάχιστον δύο ετών· η περίοδος αυτή διάστασης μειώθηκε από τέσσερα έτη σε δύο έτη με τις μεταρρυθμίσεις οικογενειακού δικαίου 2022–2023, και μια σύντομη απόπειρα συμφιλίωσης που δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες συνολικά δεν διακόπτει τη διετή περίοδο. Η λύση είναι επίσης διαθέσιμη για συγκεκριμένους λόγους όπως η αλλαγή φύλου ενός συζύγου ή όπου ένας σύζυγος έχει εξαφανιστεί. Δεν υπάρχει απαίτηση ένα ζευγάρι να είναι παντρεμένο για οποιονδήποτε ελάχιστο αριθμό ετών προτού ζητήσει διαζύγιο με τον λόγο του κλονισμού.

Συναινετικό διαζύγιο και η ειδοποίηση θρησκευτικού γάμου

Σύζυγοι που συμφωνούν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τη συναινετική (κοινής συναίνεσης) διαδρομή, που προστέθηκε ως λόγος στο Άρθρο 27 του περί Γάμου Νόμου με τον Νόμο 1(I)/2023 μετά τη δέσμη μεταρρυθμίσεων του Δεκεμβρίου 2022. Μια συναινετική αίτηση μπορεί να κατατεθεί μόνο μόλις περάσουν τουλάχιστον έξι μήνες από τον γάμο, και όπου υπάρχουν ανήλικα τέκνα οι ρυθμίσεις για τη γονική μέριμνα και την επικοινωνία πρέπει να διευθετηθούν πρώτα, οπότε το δικαστήριο χορηγεί το συναινετικό διαζύγιο βάσει δικαστικού διατάγματος που ρυθμίζει την επιμέλεια και την επικοινωνία. Χωριστά, προτού λυθεί ένας θρησκευτικός γάμος, πρέπει να επιδοθεί νόμιμη ειδοποίηση στον αρμόδιο θρησκευτικό ηγέτη (τον σχετικό Επίσκοπο) βάσει του περί Απόπειρας Συμφιλίωσης και Πνευματικής Λύσης του Γάμου (Τροποποιητικού) Νόμου 226(I)/2022· η κατάθεση μπορεί γενικά να ακολουθήσει μόλις παρέλθει η περίοδος ειδοποίησης των έξι εβδομάδων, εκτός αν το απαιτούμενο πιστοποιητικό εκδοθεί νωρίτερα. Η απαίτηση αυτή ειδοποίησης εξαιρείται σε τεκμηριωμένες περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας (κατά συζύγου ή των τέκνων) ή εξαφάνισης συζύγου, με πιστοποιητικό από την Αστυνομία ή τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας που επιβεβαιώνει επίσημη καταγγελία. Η διαδικασία θρησκευτικής ειδοποίησης δεν ισχύει για πολιτικούς γάμους. Ο πλήρης οδηγός μας για το διαζύγιο στην Κύπρο περιγράφει κάθε διαδρομή.

Χρόνος, οριστικότητα και τι δεν αποφασίζει ένα διαζύγιο

Μια αίτηση που αναφέρει τους λόγους και τα γεγονότα κατατίθεται στο Επαρχιακό Οικογενειακό Δικαστήριο και επιδίδεται στον άλλο σύζυγο· οι μη αμφισβητούμενες υποθέσεις προχωρούν ταχύτερα, ενώ οι αμφισβητούμενες λαμβάνουν οδηγίες, αποδείξεις και ακρόαση. Δεν υπάρχει αξιόπιστη σταθερή ή εγγυημένη περίοδος ολοκλήρωσης: ο χρόνος εξαρτάται από την έγκυρη επίδοση, το τρέχον πινάκιο του δικαστηρίου, τις αποδείξεις, τυχόν δικονομικές αιτήσεις και από το αν η αίτηση αμφισβητείται, οπότε κάθε εκτίμηση πρέπει να είναι εξατομικευμένη. Η απόφαση καθίσταται τελεσίδικη μόλις παρέλθει η προθεσμία έφεσης, και αν εφεσιβληθεί, η οριστικότητα αναβάλλεται μέχρι να κριθεί η έφεση. Κρίσιμα, ένα διάταγμα διαζυγίου δεν καθορίζει από μόνο του την περιουσία, τη διατροφή ή τη γονική μέριμνα· καθένα από αυτά είναι χωριστή διαδικασία με το δικό της χρονοδιάγραμμα, και σας συμβουλεύουμε γι' αυτά μαζί ώστε τίποτα να μη μείνει άλυτο.

Περιουσία μεταξύ συζύγων

Η Κύπρος δεν αντιμετωπίζει τον γάμο ως συγχώνευση της περιουσίας των συζύγων, και δεν εφαρμόζει αυτόματη ίση ή 50/50 διαίρεση των «συζυγικών περιουσιακών στοιχείων». Βάσει του περί Ρυθμίσεως των Περιουσιακών Σχέσεων των Συζύγων Νόμου 232/1991, κάθε σύζυγος διατηρεί και αποκτά τη δική του περιουσία, και κατά τη λύση ή ακύρωση ένας σύζυγος μπορεί να εγείρει αξίωση συνεισφοράς στο μερίδιο της αύξησης της περιουσίας του άλλου συζύγου που αποδίδεται στη δική του συνεισφορά, όπου η περιουσία αυτή αποκτήθηκε μετά, ή εν όψει, του γάμου. Η συνεισφορά δεν περιορίζεται σε χρήματα: η φροντίδα της οικογενειακής εστίας και των μελών της οικογένειας προσμετράται. Το άρθρο 14(2) θέτει μαχητό τεκμήριο ότι ο αιτών συνεισέφερε το ένα τρίτο της αύξησης, και το μερίδιο αυτό μπορεί να μειωθεί ή να αυξηθεί με απόδειξη μικρότερης ή μεγαλύτερης συνεισφοράς. Η αξίωση υπόκειται γενικά σε τριετή προθεσμία παραγραφής που τρέχει από τη λύση ή ακύρωση του γάμου, οπότε δεν θα πρέπει να αφήνεται για αργά.

Διατροφή, παιδιά και το κριτήριο του συμφέροντος

Η διατροφή συζύγου διέπεται από τον Νόμο 232/1991 και είναι χωριστή από την αξίωση περιουσίας. Δεν είναι αυτόματη: το δικαίωμα, το ποσό και η διάρκεια εξαρτώνται από τις νόμιμες προϋποθέσεις και από τις ανάγκες και τους πόρους και των δύο συζύγων, και μπορεί να ζητηθεί κατά τη διάρκεια ή μετά τη διαδικασία. Όπου εμπλέκονται παιδιά, η γονική μέριμνα, η διαμονή, η επικοινωνία και η διατροφή τέκνου αποφασίζονται βάσει του περί Σχέσεων Γονέων και Τέκνων Νόμου 216/1990, πάντοτε με γνώμονα το συμφέρον του παιδιού, με το Οικογενειακό Δικαστήριο να μπορεί να αναθέσει τη γονική μέριμνα στον έναν γονέα, και στους δύο από κοινού, ή να κατανείμει την άσκησή της, και με τις εκθέσεις των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας να τροφοδοτούν την απόφαση· ένα διαζύγιο δεν παράγει αυτόματα καμία συγκεκριμένη ρύθμιση. Επειδή η επιμέλεια τέκνων και η διατροφή τέκνων αποτελούν δική τους πρακτική, αυτά τα ζητήματα χειρίζονται σε βάθος από την ομάδα επιμέλειας και διατροφής τέκνων μας, την οποία εμπλέκουμε όποτε τα παιδιά είναι μέρος της υπόθεσης.