Φορολογική Κατοικία & Non-Dom Κύπρου (2026)

Φορολογική κατοικία και domicile: δύο διαφορετικοί έλεγχοι

Η φορολογική κατοικία καθορίζει κατ’ αρχήν το εύρος φορολόγησης ενός φυσικού προσώπου. Το domicile είναι διαφορετική έννοια, που βασίζεται στο domicile καταγωγής, σε τυχόν μεταγενέστερο domicile επιλογής και στα συγκεκριμένα γεγονότα της ζωής του προσώπου. Αλλοδαπή υπηκοότητα, μετακόμιση ή πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας δεν αποδεικνύουν από μόνα τους non-dom. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται πριν θεωρηθεί ότι υπάρχει απαλλαγή από την Έκτακτη Αμυντική Εισφορά (ΕΑΕ).

Οι κανόνες φορολογικής κατοικίας

Κάποιος μπορεί να γίνει φορολογικός κάτοικος Κύπρου με τον κανόνα των 183 ημερών ή με τον κανόνα των 60 ημερών. Για τον δεύτερο πρέπει να πληρούνται μαζί τέσσερις προϋποθέσεις: τουλάχιστον 60 ημέρες στην Κύπρο, όχι περισσότερες από 183 ημέρες σε οποιοδήποτε άλλο κράτος, άσκηση επιχείρησης ή απασχόλησης ή κατοχή αξιώματος σε κυπριακή εταιρεία, και μόνιμη διαθέσιμη ιδιόκτητη ή ενοικιαζόμενη κατοικία στην Κύπρο. Εάν η επιχείρηση, το επάγγελμα ή η απασχόληση στην Κύπρο παύσει ή το αξίωμα τερματιστεί κατά τη διάρκεια του συγκεκριμένου φορολογικού έτους, το πρόσωπο παύει να πληροί τις προϋποθέσεις για να θεωρείται φορολογικός κάτοικος Κύπρου βάσει του κανόνα των 60 ημερών για το έτος αυτό. Αν δύο κράτη θεωρούν το πρόσωπο κάτοικο, εφαρμόζονται χωριστά οι tie-breaker κανόνες της σχετικής σύμβασης αποφυγής διπλής φορολογίας· το εγχώριο τεστ των 60 ημερών δεν υπερισχύει αυτόματα της σύμβασης.

Τι καλύπτει και τι δεν καλύπτει το non-dom

Η ιδιότητα non-dom αφορά κυρίως την ΕΑΕ σε παθητικό εισόδημα. Δεν αποτελεί γενική φοροαπαλλαγή και δεν εξαλείφει φόρο εισοδήματος, φόρο κεφαλαιουχικών κερδών όπου εφαρμόζεται, ΦΠΑ, κοινωνικές ασφαλίσεις, ΓεΣΥ, παρακράτηση στο εξωτερικό ή υποχρεώσεις σε άλλη χώρα. Κάθε ροή εξετάζεται κατά είδος εισοδήματος, πηγή, πραγματικό δικαιούχο, έτος κέρδους και εφαρμοστέα σύμβαση.

ΕΑΕ και ΓεΣΥ από το 2026

Από το 2026 η ΕΑΕ είναι 5% στα μερίσματα, με μεταβατικούς κανόνες που συνδέονται με το έτος των κερδών, και 17% στους παθητικούς τόκους για πρόσωπο που είναι τόσο φορολογικός κάτοικος όσο και domiciled. Η ΕΑΕ στα ενοίκια καταργήθηκε από το 2026 ανεξάρτητα από το non-dom. Οι εισφορές ΓεΣΥ είναι χωριστές: για τις σχετικές κατηγορίες μερισμάτων, τόκων και ενοικίων ο συντελεστής είναι 2,65%, με ετήσιο ανώτατο ποσό εισοδήματος προς υπολογισμό €180.000, εφόσον η συγκεκριμένη ροή εμπίπτει στο ΓεΣΥ. Το ανώτατο όριο αφορά το συνολικό σχετικό εισόδημα και δεν εφαρμόζεται εκ νέου σε κάθε πληρωμή.

Τεκμαιρόμενο domicile και νόμιμες εξαιρέσεις

Πρόσωπο που ήταν φορολογικός κάτοικος Κύπρου για τουλάχιστον 17 από τα προηγούμενα 20 φορολογικά έτη μπορεί να θεωρείται domiciled για σκοπούς ΕΑΕ. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε νεοεισερχόμενος λαμβάνει εγγυημένη «17ετή άδεια». Πρέπει να ελεγχθούν το domicile καταγωγής, τυχόν domicile επιλογής, ολόκληρο το ιστορικό φορολογικής κατοικίας και οι ειδικές νομοθετικές εξαιρέσεις, οι οποίες εξαρτώνται από ακριβή γεγονότα και χρονικές περιόδους.

Άρθρο 3Δ: χωριστός αμετάκλητος τρόπος ΕΑΕ

Το άρθρο 3Δ δεν αλλάζει το domicile ούτε παρατείνει το non-dom. Επιλέξιμο πρόσωπο χωρίς κυπριακό domicile καταγωγής, το οποίο έχει καταστεί τεκμαιρόμενα domiciled, μπορεί να αιτηθεί χωριστό εναλλακτικό τρόπο ΕΑΕ €50.000 ανά έτος για πέντε έτη. Το ποσό των €250.000 καταβάλλεται προκαταβολικά μετά την αποδοχή για κάθε πενταετή περίοδο, με ανώτατο όριο δύο περιόδων. Η επιλογή είναι αμετάκλητη και τα ποσά δεν επιστρέφονται, δεν συμψηφίζονται και δεν μειώνονται με πίστωση φόρου αλλοδαπής. Χρειάζεται σύγκριση με την κανονική ΕΑΕ πριν από οποιαδήποτε αίτηση.

Ενδεικτικό παράδειγμα μερίσματος

Αν επιλέξιμος φορολογικός κάτοικος non-dom λάβει ξένο μέρισμα €100.000, συνήθως δεν προκύπτει κυπριακός φόρος εισοδήματος ή ΕΑΕ στο μέρισμα. Εφόσον εφαρμόζεται ΓεΣΥ 2,65% και δεν έχει ήδη εξαντληθεί το ετήσιο όριο, η ενδεικτική εισφορά είναι €2.650. Το παράδειγμα δεν είναι υπολογισμός για συγκεκριμένο πρόσωπο: ξένη παρακράτηση, πηγή και ταξινόμηση εισοδήματος, σύμβαση, προηγούμενο εισόδημα και ειδικοί κανόνες μπορούν να αλλάξουν το αποτέλεσμα.

Αποδεικτικά και πρακτική εφαρμογή

Ο φάκελος συνήθως περιλαμβάνει ημερολόγιο ταξιδιών και αποδείξεις εισόδου/εξόδου, τίτλο ή μίσθωση κατοικίας, στοιχεία εργασίας, επιχείρησης ή αξιώματος, ιστορικό φορολογικής κατοικίας και στοιχεία domicile. Ακολουθούν εγγραφή στο φορολογικό μητρώο και απόκτηση Αριθμού Φορολογικής Ταυτότητας, ενεργοποίηση της πύλης TFA, οι απαιτούμενες δηλώσεις και, όταν χρειάζεται, αίτηση για πιστοποιητικό φορολογικής κατοικίας. Το πιστοποιητικό επιβεβαιώνει φορολογική κατοικία, όχι αυτοτελώς domicile ή non-dom.

Λίστα ελέγχου πριν από την εφαρμογή

• Χαρτογραφήστε ημέρες παρουσίας και πιθανή διπλή κατοικία ανά φορολογικό έτος.
• Ελέγξτε και τις τέσσερις προϋποθέσεις του κανόνα 60 ημερών και τη σχετική σύμβαση.
• Τεκμηριώστε domicile καταγωγής, επιλογής, 17/20 και κάθε νόμιμη εξαίρεση.
• Ταξινομήστε μερίσματα, τόκους, ενοίκια, μισθό και κέρδη ανά πηγή και έτος.
• Υπολογίστε χωριστά ΕΑΕ, ΓεΣΥ, κυπριακό φόρο και ξένη παρακράτηση.
• Συγκρίνετε το άρθρο 3Δ με την κανονική επιβάρυνση πριν από αμετάκλητη επιλογή.
• Διατηρείτε TIN, TFA, πιστοποιητικά, δηλώσεις και αποδεικτικά ενημερωμένα κάθε έτος.

Ο ισχύων κανόνας 60 ημερών

Οι κανόνες 183 και 60 ημερών είναι εναλλακτικοί. Ο ισχύων κανόνας 60 ημερών απαιτεί τουλάχιστον 60 ημέρες στην Κύπρο, όχι πέραν των 183 ημερών σε οποιοδήποτε άλλο ένα κράτος και μόνιμη κατοικία στην Κύπρο που ανήκει ή ενοικιάζεται. Το πρόσωπο πρέπει επίσης να ασκεί επιχείρηση στην Κύπρο, να εργοδοτείται στην Κύπρο ή να κατέχει αξίωμα σε πρόσωπο που είναι φορολογικός κάτοικος Κύπρου, και η επιχείρηση, εργασία ή κατοχή αξιώματος να μην τερματίζεται κατά το φορολογικό έτος. Η παλιά χωριστή προϋπόθεση μη φορολογικής κατοικίας αλλού αφαιρέθηκε από το 2026. Τυχόν διπλή κατοικία μπορεί να απαιτεί ανάλυση σύμβασης.

Εγγραφή, αποδείξεις και πιστοποιητικό

Η εγγραφή για TIN γίνεται ηλεκτρονικά μέσω Tax For All. Το πιστοποιητικό κατοικίας ζητείται χωριστά. Επειδή παλιά δημοσιευμένα έντυπα μπορεί να περιέχουν προ-2026 διατύπωση, το ισχύον έντυπο, τα αποδεικτικά, το τέλος και τυχόν απαιτήσεις σύμβασης ή ξένης αρχής επιβεβαιώνονται για το σχετικό φορολογικό έτος πριν την υποβολή.

Το non-dom δεν είναι γενική απαλλαγή

Φορολογική κατοικία, domicile και πηγή εισοδήματος είναι διαφορετικά θέματα. Το non-dom αφορά κυρίως SDC και δεν καταργεί αυτομάτως φόρο εισοδήματος, ΓεΣΥ, φόρο πηγής ή δηλώσεις.