Ανοικοδόμηση της κυπριακής οικονομίας μετά την πανδημία Covid-19

Οικονομικές Ανησυχίες Μετά την Πανδημία

Οικονομικές ανησυχίες αντικαθιστούν σταδιακά τις ανησυχίες για την υγειονομική περίθαλψη του Covid-19, καθώς φαίνεται πιθανό ότι θα αντιμετωπίσουμε μια πρωτοφανή οικονομική ύφεση. Στο επίκεντρο βρίσκονται προβλήματα στην παγκόσμια προσφορά, ζήτηση και μαζικές απολύσεις.

Στην Κύπρο, οι οικονομικές επιπτώσεις του Covid-19 δεν έχουν γίνει ακόμη έντονα αισθητές, κυρίως λόγω της ταχείας δράσης της κυβέρνησης να στηρίξει τις επιχειρήσεις με επιδοτήσεις εργαζομένων και αναβολή αποπληρωμής δανείων. Ωστόσο, όπως σε κάθε χώρα, η στήριξη της κυβέρνησης μπορεί να διαρκέσει μόνο για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Κύριες Πηγές Εισοδήματος της Κύπρου

Προσπαθώντας να προβλέψουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η τοπική οικονομία, ίσως θα πρέπει να ξεκινήσουμε από τις κύριες πηγές εισοδήματος της χώρας και τους κινητήριους παράγοντες του ΑΕΠ. Δεν είναι μυστικό ότι η οικονομία της Κύπρου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ξένες επενδύσεις, οι οποίες προέρχονται κυρίως από τον τουρισμό, τις επενδύσεις σε ακίνητα και κατασκευές, και τις επαγγελματικές υπηρεσίες.

Οι πρώτοι δύο τομείς πλήττονται κυρίως από τους περιορισμούς στις πτήσεις και τους κινδύνους βιωσιμότητας που αντιμετωπίζουν οι αεροπορικές εταιρείες, ενώ ο τρίτος, ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών, που ήδη αντιμετωπίζει αναποτελεσματική, χρονοβόρα και δαπανηρή τραπεζική υποστήριξη, πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει τις προτεινόμενες αλλαγές της Ρωσικής Ομοσπονδίας σχετικά με τη διμερή φορολογική συμφωνία μεταξύ αυτής και της Κύπρου.

Βραχυπρόθεσοι Στόχοι για Οικονομική Ανάκαμψη

Λοιπόν, τι θα πρέπει να κάνει η Κύπρος; Πολλές οργανώσεις έχουν υποβάλει προτάσεις, αλλά η απάντηση δεν είναι εύκολη, και ίσως θα πρέπει να σχηματιστεί μια εξειδικευμένη επιτροπή με οικονομολόγους και ηγέτες επιχειρήσεων που θα είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι για να διαμορφώσουν ένα στρατηγικό σχέδιο. Η επείγουσα ανάγκη μας είναι ένας παράγοντας υψηλού κινδύνου στην εισαγωγή μέτρων χωρίς μια συνολική στρατηγική που να λαμβάνει υπόψη καλά μελετημένους βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους.

Ενώ η ευελιξία είναι ζωτικής σημασίας, ο Covid-19 θα πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως μια ευκαιρία για να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον, κάνοντας τις καθυστερημένες αλλά απαραίτητες μεταρρυθμίσεις.

Όσον αφορά τους βραχυπρόθεσμους στόχους, είναι άποψη του συγγραφέα (όπως υποβλήθηκε στο Εμπορικό Επιμελητήριο Πάφου) ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να στοχεύσει στην ενθάρρυνση της κυκλοφορίας χρημάτων και της ροής ξένων επενδύσεων στη χώρα. Η φθηνή πίστωση από μόνη της φαίνεται να είναι μια ανεπαρκής απάντηση σε μια οικονομία που εξαρτάται από ξένες επενδύσεις.

Η προτεραιότητα θα πρέπει ίσως να είναι:

1. Να εκδώσει γρήγορα άδειες κατασκευής, μετανάστευσης και άλλες εκκρεμείς άδειες.
2. Να δώσει κίνητρα για επενδύσεις στην Κύπρο σε νέες και παραδοσιακές βιομηχανίες όπως η ανανεώσιμη ενέργεια, η τεχνολογία και τα ακίνητα (όπως η παροχή οικοδομικής πυκνότητας σε γεωργική γη).
3. Να ενθαρρύνει σωστά τους εργοδότες να διατηρήσουν τους εργαζομένους μετά τη λήξη των μέτρων στήριξης (μία πρόταση από μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Εμπορικού Επιμελητηρίου Πάφου είναι να δώσει στους εργοδότες ως επιτρεπόμενη δαπάνη το 150% του μισθού ενός εργαζομένου).
4. Να λάβει τολμηρές δράσεις για να αντιμετωπίσει το αναποτελεσματικό, παρατεταμένο και δαπανηρό τραπεζικό σύστημα, ειδικά όταν πρόκειται για μεταφορές χρημάτων από το εξωτερικό.

Προκλήσεις του Τραπεζικού Τομέα

Ο τραπεζικός τομέας είναι μια ανοιχτή πληγή. Οι υπερβολικές και αναποτελεσματικές διαδικασίες προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις μεταφορές χρημάτων, αποθαρρύνοντας αρκετούς ξένους επενδυτές από το να κάνουν επιχειρήσεις, ενώ αυξάνουν αδικαιολόγητα τα κόστη για όσους το κάνουν.

Μια γρήγορη λύση (αλλά όχι πλήρης) θα μπορούσε να είναι η αποφυγή διπλών ελέγχων due diligence όπου τα χρήματα που πρόκειται να μεταφερθούν βρίσκονται σε μια Ευρωπαϊκή Τράπεζα, η οποία έχει διεξάγει τους δικούς της ελέγχους κατά της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Αυτή τη στιγμή, μια τράπεζα στην Κύπρο θα διεξάγει έναν νέο έλεγχο due diligence για να λάβει χρήματα που ήδη βρίσκονται σε άλλη τράπεζα στην Κύπρο. Τέτοιες διπλές εξετάσεις φαίνεται να είναι αντίθετες με την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων στην ΕΕ και τη συνολική συνεργασία των χωρών σε οικονομικά, φορολογικά και νομικά ζητήματα.

Μεσαίες και Μακροχρόνιες Ευκαιρίες

Σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα, μπορούμε να μετατρέψουμε τον Covid-19 σε μια ευκαιρία για να αλλάξουμε την οικονομία μας. Μπορούμε στρατηγικά να αναθεωρήσουμε και να προωθήσουμε τους επόμενους πυλώνες της οικονομίας. Μπορούμε και ίσως θα πρέπει να ενθαρρύνουμε τις επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογία.

Σε κάθε περίπτωση, η αποτελεσματική υποστήριξη των επιχειρήσεων και η διαφάνεια είναι κρίσιμες, και ως εκ τούτου, θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στην ταχύτερη ψηφιοποίηση και αλλαγή των κυβερνητικών και άλλων αρχών, ξεκινώντας από τους βασικούς τομείς όπως το κτηματολόγιο, οι αρχές σχεδίασης, ο μητρώο εταιρειών και τα δικαστήρια.

Η οικονομία μας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ξένες επενδύσεις. Θα πρέπει να τις ενθαρρύνουμε και να το κάνουμε όσο το δυνατόν πιο εύκολο. Και πάνω από όλα, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι ο Covid-19 μπορεί να μετατραπεί σε μια ευκαιρία για να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για την Κύπρο. Το κλειδί είναι να είμαστε στρατηγικοί στην καθορισμό και εκτέλεση στόχων.