Ανοικοδόμηση της κυπριακής οικονομίας μετά την πανδημία Covid-19

Οι οικονομικές ανησυχίες αντικαθιστούν σταδιακά τις ανησυχίες για την υγεία από την Covid-19, καθώς φαίνεται πιθανό ότι θα αντιμετωπίσουμε μια άνευ προηγουμένου οικονομική ύφεση. Στον πυρήνα βρίσκονται προβλήματα στην παγκόσμια προσφορά, ζήτηση και μαζικές απολύσεις. Στην Κύπρο, οι οικονομικές επιπτώσεις της Covid-19 δεν έχουν ακόμη αισθανθεί έντονα, κυρίως λόγω της γρήγορης δράσης της κυβέρνησης να υποστηρίξει τις επιχειρήσεις με επιδοτήσεις εργαζομένων και αναβολή αποπληρωμής δανείων. Ωστόσο, όπως σε κάθε χώρα, η κυβερνητική υποστήριξη μπορεί να διαρκέσει μόνο για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα. Προσπαθώντας να προβλέψουμε τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η τοπική οικονομία, θα πρέπει ίσως να ξεκινήσουμε από τις κύριες πηγές εισοδήματος της χώρας και τους οδηγούς του ΑΕΠ. Και δεν είναι μυστικό ότι η κυπριακή οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ξένες επενδύσεις, οι οποίες προέρχονται κυρίως από τον τουρισμό, τις επενδύσεις σε ακίνητα και κατασκευές και τις επαγγελματικές υπηρεσίες. Οι δύο πρώτες επηρεάζονται κυρίως από τους περιορισμούς στις πτήσεις και τους κινδύνους βιωσιμότητας που αντιμετωπίζουν οι αεροπορικές εταιρείες, ενώ ο τρίτος, ο τομέας των επαγγελματικών υπηρεσιών, που ήδη αντιμετωπίζει αναποτελεσματική, χρονοβόρα και δαπανηρή τραπεζική υποστήριξη, πρέπει τώρα να αντιμετωπίσει τις προτεινόμενες αλλαγές της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη διπλή φορολογική συνθήκη μεταξύ αυτής και της Κύπρου. Τι πρέπει λοιπόν να κάνει η Κύπρος; Αρκετοί οργανισμοί έχουν παράσχει προτάσεις, αλλά η απάντηση δεν είναι εύκολη και ίσως θα πρέπει να σχηματιστεί μια εξειδικευμένη επιτροπή με οικονομολόγους και επιχειρηματικούς ηγέτες που θα είναι κατάλληλα εξοπλισμένοι για να σχηματίσουν ένα στρατηγικό σχέδιο. Η επείγουσα ανάγκη μας είναι ένας υψηλού κινδύνου παράγοντας στην εισαγωγή μέτρων χωρίς συνολική στρατηγική που να λαμβάνει υπόψη καλά μελετημένους βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους. Ενώ η ευελιξία είναι ζωτικής σημασίας, η Covid-19 θα πρέπει επίσης να θεωρηθεί ως ευκαιρία για να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον κάνοντας μακροχρόνιες αλλά αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Όσον αφορά τους βραχυπρόθεσμους στόχους, είναι άποψη του συγγραφέα (όπως υποβλήθηκε στο Εμπορικό Επιμελητήριο Πάφου) ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να στοχεύσει στην ενθάρρυνση της κυκλοφορίας του χρήματος και της ροής ξένων επενδύσεων στη χώρα. Το φθηνό πιστωτικό χρήμα από μόνο του φαίνεται ανεπαρκής απάντηση σε μια οικονομία που βασίζεται στις ξένες επενδύσεις. Η προτεραιότητα θα πρέπει ίσως να είναι (i) η γρήγορη έκδοση οικοδομικών, μεταναστευτικών και άλλων εκκρεμών αδειών, (ii) η παροχή κινήτρων για επενδύσεις στην Κύπρο σε νέες και παραδοσιακές βιομηχανίες όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η τεχνολογία και τα ακίνητα (όπως η παροχή οικοδομικής πυκνότητας σε γεωργική γη) (iii) η σωστή ενθάρρυνση των εργοδοτών να διατηρήσουν τους εργαζομένους μετά τη λήξη των μέτρων υποστήριξης (μια πρόταση από μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Εμπορικού Επιμελητηρίου Πάφου είναι να δίνεται στους εργοδότες ως επιτρεπόμενη δαπάνη το 150% του μισθού ενός εργαζομένου) και τέλος (iv) να ληφθούν τολμηρά μέτρα για την αντιμετώπιση του αναποτελεσματικού, παρατεταμένου και δαπανηρού τραπεζικού συστήματος, ειδικά όταν πρόκειται για μεταφορές χρημάτων από το εξωτερικό. Ο τραπεζικός τομέας ο ίδιος είναι μια ανοιχτή πληγή. Οι υπερβολικές και αναποτελεσματικές διαδικασίες προκαλούν σημαντικές καθυστερήσεις στις μεταφορές χρημάτων, αποτρέποντας έναν αριθμό ξένων επενδυτών από το να κάνουν επιχειρήσεις, ενώ αυξάνουν αδικαιολόγητα το κόστος αυτών που το κάνουν. Μια γρήγορη λύση (αλλά όχι πλήρης) θα μπορούσε να είναι η αποφυγή διπλών ελέγχων δέουσας επιμέλειας όπου τα χρήματα που πρόκειται να μεταφερθούν βρίσκονται σε Ευρωπαϊκή Τράπεζα, η οποία έχει διεξάγει τους δικούς της ελέγχους κατά της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Αυτή τη στιγμή, μια τράπεζα στην Κύπρο θα διεξάγει νέο έλεγχο δέουσας επιμέλειας για να λάβει χρήματα που βρίσκονται ήδη σε άλλη τράπεζα στην Κύπρο. Τέτοιοι διπλοί έλεγχοι φαίνονται αντίθετοι με την ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων στην ΕΕ και τη συνολική συνεργασία των χωρών σε οικονομικά, φορολογικά και νομικά θέματα. Μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, μπορούμε να μετατρέψουμε την Covid-19 σε ευκαιρία να αλλάξουμε την οικονομία μας. Μπορούμε στρατηγικά να αναθεωρήσουμε και να προωθήσουμε τους επόμενους πυλώνες της οικονομίας. Μπορούμε και ίσως θα πρέπει να ενθαρρύνουμε επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τεχνολογία. Σε κάθε περίπτωση, η αποτελεσματική επιχειρηματική υποστήριξη και η διαφάνεια είναι κρίσιμες και ως εκ τούτου θα πρέπει να δώσουμε προτεραιότητα στην ταχύτερη ψηφιοποίηση και αλλαγή των κυβερνητικών και άλλων αρχών ξεκινώντας από τους βασικούς τομείς όπως το κτηματολόγιο, οι πολεοδομικές αρχές, το μητρώο εταιρειών και τα δικαστήρια. Η οικονομία μας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ξένες επενδύσεις. Θα πρέπει να ενθαρρύνουμε και να το κάνουμε όσο το δυνατόν πιο εύκολο. Και πάνω απ' όλα, θα πρέπει να έχουμε κατά νου ότι η Covid-19 μπορεί να μετατραπεί σε ευκαιρία να χτίσουμε ένα καλύτερο μέλλον για την Κύπρο. Το κλειδί είναι να είμαστε στρατηγικοί στον καθορισμό και την εκτέλεση των στόχων. Για να μάθετε περισσότερα σχετικά με τις υπηρεσίες μας που αφορούν ακίνητα, κάντε κλικ εδώ