Πολιτικές αγωγές στα δικαστήρια Κύπρου

Αυτός ο οδηγός συνοψίζει πώς προχωρά μια πολιτική αγωγή μέσα από τα κυπριακά δικαστήρια βάσει των νέων Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας που τέθηκαν σε ισχύ την 1 Σεπτεμβρίου 2023. Οι πολιτικές αγωγές περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, αξιώσεις για παράβαση σύμβασης, παραβίαση δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας και διαφορές μετόχων, όπου το δικαστήριο μπορεί να εκδώσει απόφαση για χρήματα ή να διατάξει έναν διάδικο να πράξει ή να παύσει να πράττει κάτι.

Περίληψη

Η κυπριακή πολιτική δικονομία μεταρρυθμίστηκε την 1 Σεπτεμβρίου 2023, όταν ένα εντελώς νέο σύνολο Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, στενά διαμορφωμένο κατά τα αγγλικά πρότυπα, αντικατέστησε το προηγούμενο καθεστώς. Οι νέοι θεσμοί εφαρμόζονται σε υποθέσεις που κατατίθενται κατά ή μετά την ημερομηνία εκείνη. Εισάγουν έναν υπερισχύοντα σκοπό, ο οποίος απαιτεί από το δικαστήριο να χειρίζεται τις υποθέσεις δίκαια και με αναλογικό κόστος, και δίνουν στο δικαστήριο έναν πολύ πιο ενεργό ρόλο στη διαχείριση της προόδου μιας υπόθεσης.

Οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας του 2023

Η κεντρική ιδέα των νέων θεσμών είναι η ενεργός διαχείριση της υπόθεσης. Αντί να αφήνει τον ρυθμό της δικαστικής διαμάχης σε μεγάλο βαθμό στους διαδίκους, το δικαστήριο πλέον καθορίζει ένα χρονοδιάγραμμα, ελέγχει τα στάδια της υπόθεσης, και αναμένει από τους διαδίκους να συνεργαστούν για την αποτελεσματική επίλυση της διαφοράς. Ο στόχος της μεταρρύθμισης είναι να συντομεύσει την ιστορικά μακρά διάρκεια μιας πολιτικής υπόθεσης και να ενθαρρύνει τον συμβιβασμό όπου είναι δυνατόν.

Πρωτόκολλα πριν από την αγωγή

Μία από τις πιο σημαντικές αλλαγές είναι η εισαγωγή πρωτοκόλλων πριν από την αγωγή, τα οποία εφαρμόζονται προτού καν κατατεθεί μια υπόθεση. Οι διάδικοι αναμένεται να ανταλλάσσουν πληροφορίες μέσω τυποποιημένων επιστολών ώστε κάθε πλευρά να κατανοεί τη θέση της άλλης και να μπορεί να διερευνηθεί έγκαιρα ο συμβιβασμός. Για το πρωτόκολλο που ισχύει για συγκεκριμένες χρηματικές αξιώσεις, ο εναγόμενος πρέπει να επιβεβαιώσει την επιστολή αξίωσης εντός 14 ημερολογιακών ημερών από τη λήψη της και να υποδείξει πότε θα απαντήσει πλήρως.

Έναρξη υπόθεσης στην Κύπρο

Μια υπόθεση ξεκινά με την κατάθεση εντύπου απαίτησης στο αρμόδιο Επαρχιακό Δικαστήριο. Το έντυπο απαίτησης υποστηρίζεται από λεπτομέρειες απαίτησης, που ονομάζονται επίσης έκθεση απαίτησης, οι οποίες παραθέτουν τα γεγονότα και τις θεραπείες που ζητά ο ενάγων. Το έντυπο απαίτησης και οι λεπτομέρειες απαίτησης στη συνέχεια επιδίδονται στον εναγόμενο.

Εμφάνιση και υπεράσπιση από τον εναγόμενο

Μόλις γίνει η επίδοση, ο εναγόμενος πρέπει να καταθέσει σημείωμα εμφάνισης εντός 14 ημερών από την επίδοση. Ο εναγόμενος πρέπει στη συνέχεια να καταθέσει υπεράσπιση, στην οποία παραθέτει τα γεγονότα βάσει των οποίων αρνείται την αξίωση και δίνει λεπτομέρειες τυχόν ανταπαίτησης, εντός 28 ημερών από την κατάθεση του σημειώματος εμφάνισης. Εάν ο εναγόμενος δεν καταθέσει εμφάνιση ή υπεράσπιση εντός των χρονικών ορίων που ορίζονται από τους θεσμούς ή από το δικαστήριο, ο ενάγων μπορεί να υποβάλει αίτηση για απόφαση ερήμην.

Μια απόφαση που εκδίδεται ερήμην λόγω έλλειψης εμφάνισης ή υπεράσπισης μπορεί να παραμεριστεί εάν ο εναγόμενος μπορεί να αποδείξει έναν καλό λόγο για την παράλειψη και μια βάσιμη υπεράσπιση επί της ουσίας. Εάν η αίτηση παραμερισμού επιτύχει, η υπόθεση συνεχίζεται. Εάν απορριφθεί, αυτό είναι το τέλος του θέματος εκτός αν κατατεθεί έφεση.

Διαχείριση υπόθεσης και αποκάλυψη

Αφού κατατεθούν οι εκθέσεις της υπόθεσης, το δικαστήριο διαχειρίζεται την υπόθεση προς την ακρόαση. Ένα βασικό στάδιο είναι η αποκάλυψη, η οποία αντικατέστησε την παλαιότερη διαδικασία της αποκάλυψης εγγράφων (discovery). Κάθε διάδικος πρώτα διενεργεί γενική αποκάλυψη των εγγράφων που είναι σχετικά με τα ζητήματα της υπόθεσης. Ένας διάδικος μπορεί στη συνέχεια να ζητήσει ειδική αποκάλυψη από άλλον διάδικο, όταν υπάρχει βάσιμος λόγος να πιστεύεται ότι ο άλλος διάδικος κατέχει συγκεκριμένα έγγραφα που μπορεί να υποστηρίξουν ή να υπονομεύσουν την υπόθεση ενός διαδίκου.

Ακρόαση

Μόλις ολοκληρωθούν η διαχείριση της υπόθεσης και η αποκάλυψη, η υπόθεση ορίζεται για ακρόαση. Οι κυπριακές πολιτικές υποθέσεις ιστορικά χρειάζονταν αρκετά χρόνια για να φτάσουν σε δίκη, και ένας από τους κεντρικούς σκοπούς της μεταρρύθμισης του 2023 είναι να μειώσει αυτή την καθυστέρηση μέσω της ενεργού διαχείρισης της υπόθεσης και του πρωιμότερου συμβιβασμού. Στην ακρόαση ο ενάγων παρουσιάζει πρώτα τους μάρτυρές του, και κάθε μάρτυρας αντεξετάζεται από τον δικηγόρο του εναγομένου. Στη συνέχεια καταθέτουν οι μάρτυρες του εναγομένου και αντεξετάζονται από τον δικηγόρο του ενάγοντος. Μετά τα αποδεικτικά στοιχεία, οι δικηγόροι υποβάλλουν τις νομικές τους αγορεύσεις γραπτώς ή προφορικά.

Έξοδα

Κάθε διάδικος συμφωνεί τις δικές του αμοιβές με τους δικηγόρους του. Ο γενικός κανόνας είναι ότι τα έξοδα ακολουθούν το αποτέλεσμα, οπότε ο ηττημένος διάδικος συνήθως πληρώνει τα έξοδα του νικητή διαδίκου επιπλέον των δικών του. Τα έξοδα που ανακτώνται από τον ηττημένο διάδικο υπολογίζονται από τον πρωτοκολλητή του δικαστηρίου σύμφωνα με τις κλίμακες και τις κατευθυντήριες γραμμές του Παγκύπριου Δικηγορικού Συλλόγου, και ο πρωτοκολλητής μπορεί να επιδικάσει λιγότερα από το πλήρες ποσό που ο νικητής διάδικος κατέβαλε στον δικηγόρο του.

Εκτέλεση αποφάσεων στην Κύπρο

Ο καθένας πρέπει να συμμορφώνεται με ένα δικαστικό διάταγμα που εκδίδεται εναντίον του. Εάν ένα διάταγμα δεν τηρηθεί, το πρόσωπο μπορεί να ευθύνεται για περιφρόνηση του δικαστηρίου, η οποία είναι μια οιονεί ποινική διαδικασία. Όταν ένας οφειλέτης απόφασης δεν μπορεί να πληρώσει άμεσα, υπάρχουν αρκετοί μηχανισμοί εκτέλεσης, συμπεριλαμβανομένης της πληρωμής με μηνιαίες δόσεις και της πώλησης κινητών και ακίνητων περιουσιακών στοιχείων.

Μια κυπριακή απόφαση μπορεί επίσης να εκτελεστεί κατά των περιουσιακών στοιχείων ενός εναγομένου στο εξωτερικό. Βάσει του Κανονισμού των Βρυξελλών (Αναδιατύπωση), Κανονισμός (ΕΕ) 1215/2012, οι αποφάσεις που εκδίδονται σε ένα κράτος μέλος αναγνωρίζονται στα άλλα κράτη μέλη χωρίς καμία ειδική διαδικασία.

Σημείωση: Αυτός ο οδηγός περιέχει γενικές πληροφορίες και δεν υποκαθιστά την επαγγελματική συμβουλή, η οποία θα πρέπει να αναζητείται πριν από την ανάληψη οποιασδήποτε ενέργειας.